چرا علماء در رؤیت هلال ماه، اختلاف دارند؟!

 

سؤال:

چرا در دیدن هلال ماه، مراجع با هم اختلاف دارند و با اینکه ماه قابل رؤیت می باشد مگر امکان دارد که با این دستگاههای پیشرفته یکی از مراجع ماه را ببیند و دیگری نبیند؟! این مثل خورشید روشن است که ماه دیده می شود یا نه؟!

 

جواب:

در پاسخ به سوال شما پیرامون اختلاف فتواها در رؤیت هلال ماه باید بگوئیم که از نظر شیعه، اول ماه از سه راه ثابت می شود:

1ـ دیدن ماه

2ـ گذشتن 30 روز از اول ماه قبل

3ـ حکم حاکم شرع به اینکه فردا اول ماه است، البته این در حالی است که یقین به خطای حکم یا مستند حکم برای ما وجود نداشته باشد(1).  پس مطلقا حکم حاکم شرع قبول نیست، و با این شرط مورد پذیرش واقع می گردد و لازم الاجرا می باشد.

 

در ثابت شدن ماه از راه دوم و سوم، هیچ گونه اختلاف نظری بین مراجع و فقهاء وجود ندارد. اما در راه اول یعنی دیدن هلال ماه، آنچه باعث اختلاف نظر شده است به دو نکته دقیق کارشناسی بر می گردد؛ آن دو نکته عبارتند از:

1ـ آیا دیدن ماه باید حتما با چشم غیر مسلّح باشد یا دیدن با چشم مسلّح به تلسکوپ و دوربین هم کفایت می کند؟ در اینجا در بین مراجع تقلید دو نظریه وجود دارد: گروهی نظرشان کفایت با چشم مسلّح است و گروه دیگر نظر دارند که حتما باید با چشم غیر مسلح دیده شود. و دیدن با وسائل فایده ای ندارد.

 

2- آیا اگر در شهر یا منطقه ای رؤیت ماه حاصل شد برای کل جهان، یا برای همان نیم کره یا برای همان منطقه ای که آن شهر در آن واقع است کفایت می کند یا فقط برای همان شهر کفایت می کند؟ یعنی این بحث مطرح است که پیدا شدن هلال ماه در منطقه ای برای مناطق دیگر کافی است یا نه؟ و آیا اصولا برای ماه افق های گوناگون وجود دارد یا نه؟

 

در این نکته بین مراجع تقلید چندین نظریه متفاوت وجود دارد که ما در ذیل به پاره ای از آن اشاره می کنیم:

 

1ـ اگر ماه در شهری دیده شود تنها در آن شهر و شهرهایی که هم افق با آن باشند اول ماه ثابت می شود.

 

2ـ اگر در شهری ماه دیده شود در آن شهر و شهرهایی که در ناحیه شرق ان شهر باشند اول ماه ثابت می شود. ولی در شهرهایی که در ناحیه غرب آن شهر واقع باشند اول ماه ثابت نمی شود.

 

 3ـ اگر در شهری ماه دیده شود در تمام شهرهایی که در شب با این شهر مشترک هستند (یعنی اول شب یکی آخر شب دیگری است) اول ماه ثابت می شود.(2)

 

 

----------------------------------------------------------

(1) تحریر الوسیله، ج 1، ص 232

(2) رجوع شود به مجله فقه، شماره 10، مقاله معیار آغاز و انجام ماههای قمری، محمد رضا غفوریان.

 

 

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

شبهات احکام چرا علماء در رؤیت هلال ماه، اختلاف دارند؟!