قرآن میگوید برخی انسانها توسط خدا گمراه میشوند!

 

 

 

سؤال:

در آیه ای از قرآن آمده است که خدا هر که را بخواهد گمراه می کند! بنابراین افرادی که گمراه شده اند تقصیری ندارند چون طبق این آیه خداوند خواسته است که آنها گمراه شوند!!

 

جواب:

آری در قرآن در چند آیه آمده است که خدا هر که را بخواهد گمراه می کند و هر که را بخواهد هدایت می کند (1)

اما توضیح این آیات:

هر انسانی در ابتدا مختار است که خودش راه هدایت یا راه ضلالت را انتخاب کند اما پس از اینکه هرکسی راه خودش را انتخاب کرد خداوند متعال او را در آن راه کمک می کند یعنی افرادی که راه هدایت را انتخاب کرده اند خدا (به عنوان پاداش این انتخاب)، بر هدایتشان میافزاید و کسانی که راه ضلالت را برگزیده اند خداوند هم  (به عنوان مجازات)، بر ضلالتشان می افزاید و آنها را گمراه تر می کند. بنابر این در ابتدای کار، خدا هیچکس را جبراً گمراه یا هدایت نمی کند بلکه هر کس خودش راهش را انتخاب می کند.

البته بدیهی است که این گمراهی یا هدایتی که خداوند به عنوان پاداش یا کیفر به آنها می دهد بدون اختیار انسانها نیست چون این گمراهی یا هدایت، نتیجه ی انتخاب اولیه ی خود آنهاست. نه این که خداوند بی جهت و بر اساس تصادف به آنها ثواب یا مجازات دهد.

به عبارت دیگر خداوند در ابتدا یک هدایت عمومی برای همه ی انسانها قرار می دهد تا برای هر انسانی زمینه ی هدایت وجود داشته باشد اما بعد از اینکه هر کسی راه خود را انتخاب کرد خداوند برای افرادی که راه هدایت را انتخاب کرده اند یک هدایت تکمیلی به عنوان پاداش قرار می دهد و برای کسانی که راه ضلالت را انتخاب کرده اند یک ضلالت مضاعف به عنوان مجازات قرار می دهد.

 

علامه طباطبایی (ره) در آیه ی مورد نظر می گوید:

«مقصود از اضلال بعضى و هدايت بعضى، اضلال و هدايت ابتدايى نيست، بلكه مجازاتى است، زيرا همه ی آنان چه گمراهشان و چه در راهشان همه هدايت ابتدايى دارند، و آن كسى كه خدا مى‏خواهد گمراهش كند كسى است كه خودش راه ضلالت يعنى معصيت را پيموده و پشيمان هم نمى‏شود و آن كس كه خدا هدايتش كرده كسى است كه هدايت فطرى خود را از دست نداده و بر آن اساس مشى مى‏كند يا همواره در طاعت است و يا اگر گناهى سر مى‏زند توبه مى‏كند و از راه گناه به صراط مستقيم و سنت الهى‏اش كه تبديل پذير نيست بر مى‏گردد.» (2)

 

در قرآن، آیات دیگری نیز وجود دارد که همین بحث در مورد آنها نیز مطرح است مثلا خدا در سوره بقره آیه 7 میفرماید: «خَتَمَ اللَّهُ عَلىَ‏ قُلُوبِهِمْ وَ عَلىَ‏ سَمْعِهِم‏» یعنی «خداوند بر دلها و گوشهای کافران، مهر میزند!» آقای قرائتی در مورد این آیه و آیات مشابه، چنین می گوید:

«... اينكه مي‌گويد: خَتَمَ اللَّهُ عَلى‏ قُلُوبِهِم‏ يعني خدا بر دل اينها مهر زده است. ديگر حرف حق در دلشان نمي‌رود. بگوييم: خوب بله «خَتَمَ اللَّهُ عَلى‏ قُلُوبِهِم‏» خدا مهر زده است. اما خدا الكي مهر نمي‌زند. مثل اينكه شما روي دزد قفل مي‌زنيد. شما وارد خانه مي‌شوي، مي‌بيني دزد در زير زمين رفت، فوري زير زمين را قفل مي‌كني. به پليس زنگ مي‌زنيم، پليس مي‌آيد. دزد مي‌گويد: آقا ايشان در را روي من بسته است! بله من در را روي شما بستم، منتهي چون با پاي خودت آمدي دزدي كني، من در را روي تو بستم. خدا قفل مي‌كند. منتهي خدا دل هركسي را قفل نمي‌كند. كساني كه لجبازي مي‌كنند. كساني كه هرچه معجزه مي‌بينند، گردن كلفتي مي‌كنند. عصمت را نمي‌پذيرند. مردان خدا را رها مي‌كنند. دنبال هوس‌هايشان مي‌روند. توبه هم نمي‌كنند. پشيمان هم نمي‌شوند.

باغبان درخت را ارّه مي‌كند. منتهي باغبان هم حكيم است. درختي را كه خشك مي‌شود، ارّه مي‌كند. باغبان درخت را ارّه مي‌كند. منتهي باغبان حكيم هر درختي را ارّه نمي‌كند! پس اين درخت خشك شده را او ارّه مي‌كند. اين دزد در خانه آمده، ما در را روي او قفل مي‌كنيم. پس آياتي كه مي‌گويد: «طبع الله» خدا مهر زده است، «خَتَمَ اللَّهُ» خدا مهر زده، «يُضِلُّ» خدا منحرفش كرده است، بله خدا اين كارها را مي‌كند، منتهي خدا حكيم و رئوف است. آدم‌هايي كه ديگر آب از سرشان رد شد، به هيچ صراطي مستقيم نيستند، مثل بچه‌اي كه هرچه موعظه مي‌كنند. هركاري مي‌كنند، ديگر حالا با او برخورد مي‌شود. مي‌گويند: از كلاس بيرون برو! ...» (3)

 

 

---------------------------------------------------

(1) فَإِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدي مَنْ يَشاءُ  (سوره فاطر آیه 8)

ترجمه: «خداوند هر كس را بخواهد گمراه میسازد و هر كس را بخواهد هدايت میکند.»

(2) تفسیر المیزان، ج12، ص 485

(3) مجموعه سخنرانی های درسهایی از قرآن، محسن قرائتی، 1388/10/24  

 

مطالب مرتبط :

» پاسخ آیت الله سبحانی به شبهه فیزیکدان انگلیسی

  حضرت آیت‌الله سبحانی در نوشتاری، به نظرات اخیر برخی فیزیکدان‌ها به ویژه «استفان هاوکینگ» فیزیکدان انگلیسی، مبنی بر اینکه آیا علم فیزیک می‌تواند ماورای طبیعت را نفی کند، پاسخ...

» چرا خدا برخی را سالم و برخی را معلول آفریده است؟!

  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سؤال: چرا خدا برخی انسانها را زیبا و برخی را...

» ــ آيا خدا به عبادات ما نياز دارد كه فرمان داده نماز بخوانيم؟!

      سؤال: آيا خدا به عبادات ما نياز دارد كه فرمان داده نماز بخوانيم و رو به كعبه بايستيم؟   جواب: اگر همه مردم رو به خورشيد خانه بسازند چيزى به خورشيد اضافه نمى ‏شود و اگر همه مردم پشت...

» شیعه میگوید خدا گاهی از کارهایش پشیمان میشود!

      سؤال: آیا صحیح است که شیعه معتقد است که خدا گاهی اوقات از کارش پشیمان می شود و تغییر نظر می دهد؟! (اصطلاحا به چنین عقیده ای «بداء» می گویند.)   جواب: صحیح است که شیعه معتقد به...

» آیا خدا میتواند سنگی را خلق کند که نتواند بلند کند؟!

سؤال: آیا خداوند می تواند سنگی را خلق کند که خودش نتواند آن را بلند کند؟!     جواب: خیلی ساده باید گفت نه! خداوند نمی تواند چنین سنگی را خلق کند! البته باید توجه کرد که این مطلب برای خداوند...

» آیا قصاص واعدام با رحمت الهی تعارض ندارد؟!

  سؤال:  چرا خداوند در قرآن کریم در کنار رحمتش و معرفی خود به عنوان "ارحم الراحمین" سفارش به مجازات تا سر حد اعدام (قصاص، قطع دست و یا خشونت زیاد) نموده است؟!    جواب: با توجه به آیات...

» ــ چرا قرآن، خدا را «مکر کننده» معرفی کرده است؟! مگر مکر و نیرنگ بد نیست؟!

  سؤال: چرا قرآن، خدا را «مکر کننده» معرفی کرده است؟! مگر مکر و نیرنگ بد نیست؟!               جواب: آری در قرآن آمده است که خداوند هم مکر می کند در سوره آل عمران...

» خدایی که به همه چیز داناست پس چرا مارا آزمایش میکند؟!

  سؤال: خدايى كه به وضع و حال ما و به هر چيزى آگاه است، چرا ما را مورد آزمايش قرار میدهد؟!     پاسخ: آزمايش الهى براى آن است كه مدّعيان راستين از مدّعيان دروغين شناخته شوند. همه...

» چرا خدا به فرشتگان دستور داد که به حضرت آدم سجده کنند مگر سجده بر غیرخدا حرام نیست؟!

   سؤال:چرا خدا امر می کند به غیر او سجده نکنید، اما حرف خودش را نقض می کند و فرشتگان را مجبور به سجده بر انسان می کند؟!  جواب:صحیح است که سجده بر غیر خدا حرام است اما اگر همین سجده، به فرمان...

» سؤالات پیامبر(ص) از جبرییل نشانه ی برتری جبرییل بوده؟!

  سؤال: با توجه به مقام و منزلت و علمي که پيامبر اسلام داشتند چرا حضرت در سفر معراج، سؤالاتي را از جبرئيل مي پرسيد؟! مگر خود پیامبر اکرم جواب سوالات را نمی دانستند؟!   (برای اطلاع از داستان...

دیدگاه‌ها  

 
#1 لیلا روزبه ۱۳۹۲-۰۴-۲۶ ۱۳:۵۵
با سلام
من در اینجا فقط به دوستانی که این سوال برایشان پیش می آید که چرا خداوند فرموده اند : خدا هرکه را خواهد هدایت می کند پس اجبار در هدایت وجود دارد به گونه ای دیگر پاسخ می دهم.
چرا جمله را این گونه نمی خوانند : خدا ، هر که را خواهد، هدایت می کند
یعنی کسی را که خواهان هدایت است هدایت می کند. زیرا آیه دو پهلو است و هردو معنی از آن استناج می شود. خداوند در آیه 7 سوره مومنون می فرمایند: آیات قرآن به دو گونه محکم و متشابه است که با آیات متشابهش گروهی گمراه و گروهی هدایت می شوند . این آیه نیز از آیات متشابه ااست
انشاالله که همگی اخواهان فهم قرآن از خداوند کریم بوده و در گروه نجات یافتگان قرار بگیریم
آمین
 

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خداوند قرآن میگوید برخی انسانها توسط خدا گمراه میشوند!